Tabi burada Avcı Bulutsusu’ndan değil, Becklin-Neugebauer (BN) cisminden bahsedeceğiz. 1968 yılında Eric Becklin ve Gerry Neugebauer tarafından keşfedildi. Cisim kızılötesi gökbilimin ilk buluşlarındandır.

     BN’nin önemi yeni ve büyük bir yıldızın oluşum bölgesi olmasıdır. Çünkü bu bölgeden yoğun bir şekilde kızılötesi ışınım alınmaktadır. Toz bulşutunun arka fonunda bir yıldızın parıldadığı görülmektedir.

     BN nesnesi Güneş Sistemi boyutlarında olup, bölgenin sıcaklığı 700 K gibi bir değerdedir. Bölgedeki toz yapısının Avcı Bulutsusu’ndaki yıldızların baskısıyla birleşip yoğunlaştığı düşünülüyor. Bu yoğunlaşma sponucunda da 15 Güneş kütleli bir yıldız oluşmuştur.

     Bu düşünceyi doğrular nitelikte yine Avcı Bulutsusu yapısında BN benzeri bir oluşum bulunması da uzun sürmedi. Kleinmann-Kow bulutsusunun da yıldız oluşum bölgesi olduğu aynı yıl keşfedildi.

     Bu ender rastlanan görüntü Satürn’ün halkalarının eğimiyle gerçekleşir. Satürn halkaları 10 Ağustos ve 4 Eylül arasında çizgi şeklinde görünecek. Ancak Satürn o zaman Dünyadan izlenemeyecek kadar Güneş tarafında yer alacak. Bu halka görüntüsü ancak 14-15 yılda bir oluşur. En son 1995-1996 ‘da bu tür bbir görüntü veren Satürn’ün bu sayede birkaç yeni uydusu keşfedilmişti.

     Satürn’ün atmosferindeki bantlı yapılar Jüpiter’le benzerlik gösterir.

Satürn’ün kağıt gibi ince görünen halkası her 15 yılda bir görülür. Bu görüntü hem görsel anlamda hem de uyduların Satürn’ün önünden geçişi açısından gökbilimcilerin dikkatini çeker.

     2009 yılının başı Satürn ve uydularının izlenmesi için uygun bir zamandır. Satürn’ün en büyük ayı, dört ayrı tarihte; 24 Ocak’ta, 9 Şubat’ta, 24 Şubat’ta, ve 12 Mart’ta, tüm dünyadan izlenememesine karşılık çoğu bölgelerde gözlemlenmeye uygundu.

     Bu resmi Hubble, 24 Şubat’ta dev bizden 1,25 milyar km uzaklıktayken aldı. Gezegenin hafif üstünde görülen karanlık bölge halkaların gölgesidir.

Bu tarihlerde güneş ışınları ekvatora dik vurarak, aydınlanma çemberinin kutupların tam ortasından geçmesine neden oluyor. Resimde kutupların yarısının aydınlandığına dikkat ediniz. Ayrıca aşağıdaki filmde ekinoks oluşumu anlatılıyor. Film NASA sitesinden alınmıştır.

    Bunun için öncelikle Cassini’nin web sayfasına girip çıkan resme ya da alttaki giriş linkine tıklamanız yeterli olacak. Ufak bir program bilgisayarınıza yüklendikten sonra sayfa Satürn ve uydularını gösteren bir animasyonla açılıyor. Burada “Mission Mode” seçildiğinde istediğiniz uyduyu veya Cassini seçerek Satürn etrafında dolanabiliyorsunuz. Dolanım süresini sayfanın altındaki hız göstergesinden yapabilirsiniz. Fazla hızlı yaparsanız keyfini almayabilirsiniz. Benden bir tavsiye uydulardan birini seçip Satürn’ün etrafında bir iki tur atın. Bu sayede seçtiğiniz uydunun yüzeyi hakkında da bilginiz olacaktır. Daha sonra Cassini Uzay Aracını seçin. Cassini ile Satürn ve uydularını da rahatlıkla izleyebilirsiniz.

    Anasayfaya dönüş yaptıktan sonra “spacecraft” ile Cassini hakkında bilgi sahibi olacağınız bölüm karşınıza çıkacak. Araç üzerindeki parçalara tıkladığınızda, parçaya ilişkin detaylı bilgileri görebilirsiniz.

    Son olarak da “Moon Mode” bölümünde Satürn’ün 7 uydusuna ilişkin bilgiler içeren sayfa karşınıza çıkacak. Her uyduya ait ayrıca birkaç resmin açıklamasıyla birlikte yeraldığı bu sayfada uyduların özelliklerini anlayabilirsiniz.
İlgili sayfaya http://saturn.jpl.nasa.gov/video/cassinivirtualtour/ adresinden ulaşabilirsiniz.

Ülkemizde DAY 2009 adıyla açılan bilgi sitesinde mevcut etkinliklere yönelik içerikler bulunmakta. Üniversiteler, okullar ve çeşitli dernekler yapacakları etkinlikleri DAY 2009 ekibine bildiriyor.

Kısaca 2-5 Nisan tarihleri arasında Dünya üzerinde yapılacak en önemli etkinlikler:
80 Teleskop ile 24 Saatlik Canlı Yayın:
Türkiye saatiyle 3 Nisan Cuma günü saat 11:00′dan 4 Nisan Cumartesi günü saat 11:00′a kadar sürecek olan etkinlikle Dünya üzerindeki 80 teleskopla internet üzerinden canlı yayına geçilecek. Açılışı Hawai’deki Gemini teleskopu başlatacak. Her 20 dakika arayla bir başka teleskopun bulunduğu gözlemevi yayına geçecek.

Canlı yayında ilgili gözlemevinin hangi çalışmaları yaptığı, neyi, nasıl gözlemlediklerini, gözlemevinde çalışan gökbilimcilerin çalışma ilkelerine tanık olacağız. Yapacağınız tek şey DAY 2009 sayfasındaki ilgili linke girmek.

Okullarda Yapılabilecek Çalışmalar:
Teleskobu olan okullar gece ve gündüz gözlemi için gerek öğrencilere gerekse diğer kişilere yönelik gözlem şenlikleri düzenleyebilirler. Gece gözlemlerinde ise kış gecelerinin vazgeçilmez parçası olan Avcı takımyıldızını ve takımyıldızdaki Betelgeuse’u gösterebilirler. Gökyüzünün en parlak yıldızı Sirius’u izlettirebilirsiniz. Ayrıca Satürn’ü ve halkalarını izlettirmek, teleskopla hiç tanışmamış birine ilginç gelebilir. Gökyüzünde teleskobu kurduğunuz ve gözlemi başlatacağınız saatte hangi gökcisminin nerede olduğunu mevcut Gökyüzü atlaslarından veya internet üzerinden yayım yapan Neave gibi bir siteden veya Stellarium gibi bir programdan görebilirsiniz.

Teleskopu bulunmayan okullarda ise 2 ve 3 Nisan tarihlerindeki matematik, fizik, fen bilgisi gibi derslerde konuya ilişkin sunumlar izlettirilebilir. Bu konuda internet ortamında yeterince döküman mevcut. Birkaçı;
Mevsimlerin Oluşumu (Prof. Dr. Ethem Derman, M.Sc. Rahşan Kalcı)
DAY 2009 ve Galileo (Prof. Dr.M. Ali Alpar)
Yer ve Gökbilim Kültürü (Prof. Dr. Ethem Derman)
Gökyüzü, Görünür Hareketler ve Tutulmalar (Prof. Dr. Zeynel Tunca)
Güneş Sistemi Dışındaki Gezegenler (Ümit Fuat Özyar)

Etkinlik Yapılan Yerlere Geziler
Bulunduğunuz ildeki Üniversitelerin yaptıkları etkinliklere katılabilirsiniz. Sadece üniversite değil, çeşitli dernek ve kurumlarda bu tür etkinlikler yapmaktadırlar. Etkinliklerle ilgili olarak; DAY 2009′daki ilgili sayfada detaylara ulaşabilirsiniz.

     ESA, Herschel uzay teleskopunda 3,5 metrelik bir ayna bulunuyor. Herschel ile;
     - Galaksilerin oluşumu ve evrimi,
     - Yıldızların oluşumu ve aralarındaki etkileşimler
     - Gezegen, uydularının atmosferleri ile kuyrukluyıldızların yüzeyini oluşturan maddeler
hakkında bilgi sahibi olunabilecek.

     Planck Uzay Teleskopu ise şimdiye kadar uzaya Büyük Patlamanın izlerini araştırmak için yollanan en hassas uzay aracı olacak. Araç kendi ekseni etrafında dakikada bir tur atacak şekilde tasarlandı. Planck Uzay Aracı ile;
     - Mikrodalga arka alan ışınımı ölçümleri
     - Hubble sabiti testleri
     - Evren oluşum modelleri
deney ve testleri ile bilinmeze bir pencere açılması planlanıyor.

Herschel Uzay Teleskobu	Planck Uzay Teleskobu

Kaynak: ESA
Meraklısı İçin: Herschel Sayfası, Planck Sayfası